AI in toelating hoger onderwijs 2026: cijfers met bron

De cijfers die u kunt citeren, met uitgever, steekproef en datum

Het gebruik van AI door studenten en aankomende studenten is in 2026 goed gedocumenteerd. Cijfers over het gebruik door toelatingsteams zijn schaars. Dit overzicht bevat alleen cijfers die wij bij de primaire bron hebben geopend. Geen enkel cijfer komt van Skolbot.

Opmerking over de methode: er was geen betaalde tool voor zoekvolumes beschikbaar. Het onderwerp is afgebakend met openbare zoekresultaten en primaire bronnen.

Geen van deze cijfers komt uit Nederland. Wij hebben geen Nederlandse studie over AI-gebruik door aankomende studenten kunnen openen en verifiëren, en citeren er daarom geen.

Aankomende studenten: AI hoort al bij de oriëntatie

Het meest bruikbare Europese cijfer komt van Eurostat. In 2025 gebruikte 33% van de 16- tot 74-jarigen in de EU in de voorafgaande drie maanden generatieve AI, en 64% van de 16- tot 24-jarigen. Het is het eerste jaar waarin dit is gemeten, dus er is nog geen tijdreeks.

Voor een buitenlandse vergelijking: de HEPI-enquête van 2026 onder 1.054 Britse bachelorstudenten meldt 95% gebruik van AI in enige vorm. Slechts 36% voelt zich door de eigen instelling aangemoedigd en 38% zegt dat de instelling AI-hulpmiddelen biedt. Het gaat om ingeschreven studenten, niet om kandidaten, maar het laat zien welke gewoontes aankomende studenten meebrengen.

Studiekeuze: AI telt mee, maar uw website blijft het vertrekpunt

Voor Studielink, de studiekeuzecheck of de decentrale selectie is er geen verifieerbaar onderzoek naar AI-gebruik. Twee buitenlandse onderzoeken geven richting, niet meer.

EAB ondervroeg ruim 5.000 Amerikaanse scholieren in oktober en november 2025: 46% gebruikt AI bij het zoeken naar een college, tegen 26% in het voorjaar van 2025. Van de respondenten heeft 18% een instelling laten vallen op basis van informatie uit een AI-zoekopdracht.

Het UCAS-onderzoek, dat Wonkhe beschrijft, geeft een genuanceerder beeld. Van 4.485 respondenten begint 43% bij de website van de instelling en 13% bij een chatbot. Bijna de helft (48%) zou een instelling schrappen na een slechte open dag, tegen 8% na een negatieve AI-beoordeling.

Andere landen, andere populaties, andere vragen. Tel de cijfers niet bij elkaar op en vertaal ze niet zonder meer naar HBO en WO in Nederland.

Instellingen: weinig data, veel regels nog niet geschreven

Het enige instellingscijfer dat wij konden verifiëren gaat over regels voor kandidaten. Kaplan (persbericht van 3 november 2025) vroeg in de zomer van 2025 toelatingsmedewerkers van selectieve Amerikaanse colleges naar hun beleid: 2% staat AI toe bij het schrijven van het toelatingsessay, 30% verbiedt het en 68% heeft geen beleid.

Dat is een Amerikaanse steekproef. In Nederland verloopt aanmelding via Studielink, met decentrale selectie bij opleidingen met een numerus fixus, en dat is een ander proces. Cijfers over AI-gebruik bij Nederlandse toelatingsteams hebben we niet gevonden. Percentages over "instellingen die AI inzetten voor het screenen van aanvragen" laten we weg: ze komen uit enquêtes die scholen en universiteiten mengen, en de primaire bron was niet te openen.

Regelgeving: AVG nu, AI-verordening vanaf december 2027

De AVG geldt direct. De toezichthouder is de Autoriteit Persoonsgegevens, die ook over AI en algoritmes publiceert. Bij minderjarige kandidaten moeten informatie en toestemming begrijpelijk blijven.

De Europese AI-verordening rekent in bijlage III AI-systemen die toegang of toelating tot onderwijsinstellingen bepalen tot de hoogrisicosystemen. Een chatbot die vragen beantwoordt, besluit niet over een toelating. Een tool die aanvragen scoort of rangschikt komt dichter bij die categorie.

Volgens de Europese Commissie gelden de regels van bijlage III na het omnibuspakket nu vanaf 2 december 2027. Controleer de datum op die pagina voordat u een planning maakt.

Voor kwaliteit blijft de NVAO de accrediteringsinstantie voor opleidingen in Nederland.

Hoe controleert u een AI-statistiek voordat u hem citeert?

Stel vier vragen voordat een cijfer in een presentatie, offerte of persbericht belandt. Wie heeft het onderzoek uitgevoerd en wie heeft het betaald? Hoe groot was de steekproef en wie vertegenwoordigt die: scholieren, studenten, volwassenen? Wanneer liep het veldwerk? En wat is precies gevraagd, bijvoorbeeld "gebruikt u dagelijks AI" of "hebt u ooit AI gebruikt"?

Veel cijfers die online rondgaan vallen af omdat ze geen primaire bron noemen. De cijfers in de tabel hierboven doorstaan deze controle, maar alleen binnen het genoemde kader.

Wat deze cijfers niet aantonen

Ze tonen niet aan dat een chatbot het aantal inschrijvingen verhoogt: geen enkele bron meet conversie. Ze zijn onderling niet vergelijkbaar, omdat populaties, landen, vragen en periodes verschillen. En ze zeggen niets over hoeveel Nederlandse instellingen AI in de toelating gebruiken.

Gepubliceerde conversiecijfers vindt u in ons artikel over conversiebenchmarks voor schoolwebsites.

Wat een toelatingsteam hiermee kan

Vier stappen hebben geen verzonnen cijfer nodig.

• Maak uw opleidingspagina's tot het beste antwoord op de vragen die kandidaten al aan een AI stellen: toelatingseisen, collegegeld, deadlines, selectie, open dagen.
• Leg een beleid vast voor AI in aanvragen; de meeste colleges in het Kaplan-onderzoek hebben dat nog niet.
• Laat mensen beslissen over toelating. AI beantwoordt vragen en verwijst door.
• Meet uw eigen data: veelgestelde vragen, reactietijd, geboekte gesprekken.

Lees verder in onze gids over AI-agenten voor studentenwerving, de definitie van een AI-toelatingsagent en de gids over AI-chatbots.